kancelaria adwokacka Warszawa, adwokat Warszawa, attorney at law Poland, attorney at law Warsaw, kancelaria adwokacka Warszawa, mecenas, prawnik, adwokat Łódź, radca prawny Łowicz, adwokat Łowicz, adwokat podatki, prawnik podatki - Zatrzymanie
Zatrzymanie jest środkiem przymusu uważanym za formę przymusu bezpośredniego, której istota sprowadza się do krótkotrwałego pozbawienia człowieka wolności. Zatrzymany nie może swobodnie dysponować swoją osobą zgodnie z własną wolą i ma obowiązek podporządkowania się organowi, do którego dyspozycji którego go zatrzymano.
Zgodnie z treścią art. 244 kodeksu postępowania karnego zatrzymania może dokonać policja, a także inne uprawnione organy ścigania, takie jak Centralne Biuro Antykorupcyjne, Centralne Biuro Śledcze, Straż Graniczna, Żandarmeria Wojskowa i inne.
Z uwagi na cel zastosowania środków przymusu wyróżnia się zatrzymanie procesowe oraz zatrzymanie pozaprocesowe. Podstawowym celem zatrzymania procesowego, o którym mowa w art. 244 k.p.k. jest zapewnienie prawidłowej realizacji zadań postępowania karnego oraz zabezpieczenie jego prawidłowego toku. W szczególności chodzi tu o wykrycie i ujęcie sprawcy przestępstwa, wyjaśnienie okoliczności sprawy, zebranie, zabezpieczenie dowodów i w niezbędnym zakresie ich utrwalenie.
Środek przymusu w postaci zatrzymania można zastosować tylko w stosunku do osoby podejrzanej, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo i jednocześnie zachodzi obawa ucieczki, ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa, niemożności ustalenia tożsamości tej osoby, bądź zachodzą przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w trybie przyspieszonym (244 § 1 k.p.k.). Zgodnie z treścią art. 244 § 2 k.p.k. zatrzymany powinien być natychmiast i w zrozumiały dla niego sposób poinformowany o przyczynach zatrzymania i o przysługujących mu prawach, z czego należy sporządzić protokół.
Zgodnie z treścią art. 245 zatrzymanemu na jego żądanie umożliwia się kontakt z adwokatem. Rozmowa z adwokatem może być prowadzona w sposób bezpośredni, przy czym zatrzymujący może zastrzec swoją obecność przy tej rozmowie.
O każdym przypadku zatrzymania policja ma obowiązek zawiadomić prokuratora. Podyktowane jest to z jednej strony procesową rolą tego urzędu, z drugiej obowiązkiem sprawowania przez prokuratora nadzoru nad prawidłowością zatrzymania. Ponadto, jeżeli zachodzą przesłanki do zastosowania tymczasowego aresztowania prokurator może wystąpić z odpowiednim wnioskiem do sądu (244 § 4 k.p.k.).
W sytuacji, gdyby zatrzymany, kwestionował merytoryczną zasadność zatrzymania, jego zgodność z prawem czy prawidłowość przeprowadzenia, może wnieść do sądu zażalenie, w którym domagać się będzie zbadania tych zarzutów. Zażalenie przekazuje się niezwłocznie sądowi rejonowemu miejsca zatrzymania lub prowadzenia postępowania, który również niezwłocznie je rozpoznaje. Stwierdzając bezzasadność lub nielegalność zatrzymania sąd obowiązkowo zarządza natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego (246 § 3 k.p.k.). O swojej ocenie i decyzji zawiadamia prokuratora i organ przełożony nad organem, który dokonał zatrzymania. Sąd dokonuje oceny zasadności, legalności i prawidłowości zatrzymania także wówczas, gdy zatrzymany został już zwolniony (246 k.p.k.). Osobie niesłusznie zatrzymanej należy się odszkodowanie od Skarbu Państwa za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę.
Zatrzymanego należy zwolnić natychmiast, gdy ustanie przyczyna zatrzymania. Podlega on obligatoryjnemu zwolnieniu po upływie 48 godzin od chwili zatrzymania, jeżeli w tym czasie nie zostanie on przekazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania. Nadto zatrzymanego należy zwolnić, jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania do dyspozycji sądu nie doręczono mu postanowienia o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania.
