kancelaria adwokacka Warszawa, adwokat Warszawa, attorney at law Poland, attorney at law Warsaw, kancelaria adwokacka Warszawa, mecenas, prawnik, adwokat Łódź, radca prawny Łowicz, adwokat Łowicz, adwokat podatki, prawnik podatki - Tymczasowe aresztowanie
Tymczasowe aresztowanie to jeden ze środków zapobiegawczych stosowany tylko względem osoby, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów, zatem tylko wobec podejrzanego lub oskarżonego (249 § 2 k.p.k.).
Ogólne przesłanki stosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania określa art. 249 § 1 kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z treścią tego artykułu tymczasowe aresztowanie może nastąpić tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo i tylko, jeżeli jest to niezbędne dla zapewnienia prawidłowego toku postępowania karnego. Duże prawdopodobieństwo, o którym mowa w przepisie rozumie się jako prawdopodobieństwo graniczące niemal z pewnością odnośnie zarówno winy jak i sprawstwa.
Zaznaczyć należy, że tymczasowe aresztowanie jako środek izolacyjny, polegający na umieszczeniu podejrzanego w areszcie śledczym jest środkiem najbardziej dolegliwym spośród wszystkich środków zapobiegawczych przewidzianych w kodeksie postępowania karnego. Z uwagi na to, środek ten może być stosowany tylko wówczas, gdy inne środki zapobiegawcze byłyby niewystarczające dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego.
Art. 259 k.p.k. wprowadza także zakaz stosowania tymczasowego aresztowania, jeżeli przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą roku, chyba że oskarżony ukrywa się, uporczywie nie stawia się na wezwania lub w inny bezprawny sposób utrudnia postępowanie albo nie można ustalić jego tożsamości.
Ponadto art. 258 k.p.k. wprowadza szczególne przesłanki stosowania tymczasowego aresztowania. Zgodnie z treścią tego artykułu tymczasowe aresztowanie może nastąpić, jeżeli: zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub ukrywania się oskarżonego, zwłaszcza wtedy, gdy nie można ustalić jego tożsamości albo nie ma on w kraju stałego miejsca pobytu (258 § 1 pkt 1 k.p.k.), zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób utrudniał postępowanie karne (258 § 1 pkt 2 k.p.k.), oskarżonemu zarzuca się popełnienie zbrodni lub występku zagrożonego karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 8 lat, albo gdy sąd pierwszej instancji skazał go na karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata, potrzeba zastosowania tymczasowego aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania może być uzasadniona grożącą oskarżonemu surową karą (258 § 2 k.p.k.), zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony, któremu zarzucono popełnienie zbrodni lub umyślnego występku, popełni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu, a zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził (258 § 3 k.p.k.).
Przed zastosowaniem środka zapobiegawczego sąd albo prokurator stosujący środek przesłuchuje oskarżonego, chyba że jest to niemożliwe z powodu jego ukrywania się lub jego nieobecności w kraju (249 § 3 k.p.k.). Należy dopuścić do udziału w przesłuchaniu ustanowionego obrońcę, jeżeli się stawi; zawiadomienie obrońcy o terminie przesłuchania nie jest obowiązkowe, chyba że oskarżony o to wnosi, a nie utrudni to przeprowadzenia czynności. O terminie przesłuchania sąd zawiadamia prokuratora (249 § 3 k.p.k.).
Podkreślić należy, że tymczasowe aresztowanie, jako środek związany z pozbawieniem wolności może nastąpić tylko na mocy postanowienia sądu (250 § 1 k.p.k.). W postępowaniu przygotowawczym stosuje je na wniosek prokuratora sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie, a w wypadkach niecierpiących zwłoki także inny sąd rejonowy. Po wniesieniu aktu oskarżenia tymczasowe aresztowanie stosuje sąd, przed którym sprawa się toczy (250 § 2 k.p.k.).
Na postanowienie w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania przysługuje zażalenie na zasadach ogólnych (252 k.p.k.).
Po wydaniu postanowienia w przedmiocie stosowania tymczasowego aresztowania możliwe jest odstąpienie od dalszego wykonywania środka. Dotyczy to sytuacji, gdy pozbawienie wolności oskarżonego spowodowałoby dla jego życia lub zdrowia poważne niebezpieczeństwo, a także gdyby pociągało wyjątkowo ciężkie skutki dla oskarżonego lub jego najbliższej rodziny (259 § 1 k.p.k.). Tymczasowego aresztowania nie stosuje także wówczas, gdy na podstawie okoliczności sprawy można przewidywać, że sąd orzeknie w stosunku do oskarżonego karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania lub karę łagodniejszą albo okres tymczasowego aresztowania przekroczy przewidywany wymiar kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia (259 § 2). Przy czym ograniczenia te nie mają zastosowania, gdy oskarżony ukrywa się, uporczywie nie stawia się na wezwania lub w inny bezprawny sposób utrudnia postępowanie albo nie można ustalić jego tożsamości.
